Maria Gatnar-Guzy (1923-2021)

Szczegóły

maria gatnar sp

Maria Gatnar-Guzy ( 1923-2021)

pedagog, nestorka beskidzkiego malarstwa na szkle - pożegnanie

13 lutego 2021 roku zmarła Maria Gatnar –Guzy ,wieloletnia nauczycielka geografii, znana i ceniona malarka obrazów na szkle. Jej osobiste i zawodowe życie związane było z Pielgrzymowicami , Istebną i Wisłą.

Maria Gatnar- Guzy urodziła się w Pielgrzymowicach 17 sierpnia 1923 r. w rodzinie Wilhelma Gatnara i Katarzyny z d. Kania. W 1937 r. ukończyła szkołę powszechną w rodzinnej miejscowości, z która emocjonalnie związana była przez całe życie. Wspomnienia z dzieciństwa  i z czasów szkolnych znalazły się w książce pt.”Zapisane w dokumentach i pamięci. Dzieje oświaty w Pielgrzymowicach.” ( publikacja wydana przez Starostwo Powiatowe w Pszczynie , ukazała się w 2015 roku). W roku 2003 dołączyła do zacnego  grona osób uhonorowanych w Pielgrzymowicach tytułem „Przyjaciel Szkoły”.

Maria Gatnar-Guzy zdobyła gruntowne wykształcenie. W okresie okupacji,  prywatnie uczyła się stenografii, języka niemieckiego oraz pisania na maszynie. Po wojnie podjęła dalszą naukę i została pierwszym pedagogiem  rodem z Pielgrzymowic z tytułem magistra. Ukończyła Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Krakowie (kierunek geografia).

Studiowała na Wydziale Biologii i Nauki o Ziemi Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie w 1958r. obroniła pracę magisterską, natomiast w 1963r. ukończyła Instytut Pedagogiki Specjalnej w Warszawie.

Na początku lat pięćdziesiątych została skierowana do pracy w Sanatoryjnym Liceum Ogólnokształcącym na Kubalonce w Istebnej-pracowała z dziećmi chorymi na gruźlicę kostną i płucną, uczyła geografii i języka niemieckiego . W 1975r. założyła tam izbę regionalną poświęconą kulturze Beskidu Śląskiego, zbierała eksponaty wśród miejscowej ludności , co zaowocowało tym, że po przejściu na emeryturę zaczęła malować obrazy na szkle o tematyce góralskiej.

Maria Gatnar-Guzy talent plastyczny przejawiała od dzieciństwa. W ostatniej klasie nauki w szkole podstawowej, na prośbę jej kierownika, namalowała cykl pejzaży okolic Pielgrzymowic , marzyła o studiach na akademii sztuk pięknych , ale plany zniweczył wybuch II wojny światowej. Dopiero w latach osiemdziesiątych, po przejściu na emeryturę, malowanie na szkle stało się Jej życiową pasją. Przełomowym okazał się rok 1982, wtedy Pani Maria wzięła udział w konkursie ogłoszonym przez Muzeum w Żywcu i Wojewódzki Ośrodek Kultury w Bielsku- Białej - niespodziewanie dla samej siebie zajęła III miejsce.

Kolejne lata twórczej pracy owocowały licznymi nagrodami oraz wystawami prac. Twórczość artystki prezentowana była na wystawach sztuki ludowej w kraju (Żywiec, Bielsko-Biała, Wisła, Gliwice, Chorzów, Skoczów, Wrocław, Cieszyn, Pawłowice Śląskie) oraz za granicą (Czechy, Francja). Obrazy na szkle malowane przez Marię Gatnar–Guzy obecnie znajdują się w zbiorach muzealnych (m.in. w Muzeum Śląskim w Katowicach, Muzeum Śląska Cieszyńskiego) oraz prywatnych w Polsce i za granicą (USA , Kanada ), ilustrują tomiki poezji ks. Jana Twardowskiego, a także wiersze Hanny Szczudłowskiej w książce „Noc wigilijna w Beskidach”.

Od 1991r. artystka mieszkała w Wiśle, gdzie należała do Grupy Twórców Wiślanie, a od 2002r. do Stowarzyszenia Twórców ludowych. Współpracowała z Muzeum Beskidzkim w Wiśle, prowadziła dla młodzieży zajęcia z malowania na szkle. Z Jej udziałem powstało kilka audycji radiowych i filmów popularyzujących sztukę ludową.

Maria Gatnar-Guzy zawsze z sentymentem wracała do rodzinnych Pielgrzymowic i utrzymywała kontakty z przyjaciółmi, dla których była „Maryjką Gatnarową”. Olejny obraz z wizerunkiem św. Floriana namalowany w 1950r., przez kilkanaście lat zdobił front remizy, a w 2007 r. został odnowiony przez 84-letnią wówczas artystkę i ponownie trafił do pielgrzymowickich  strażaków. Kilka razy odwiedziła również szkołę i przekazała w darze część swoich prac.

W dorobku artystki dominowała tematyka sakralna z odniesieniami regionalnymi, a ulubionym motywem była szopka bożonarodzeniowa. Artystyczna wizja malarki przenosiła narodziny Jezusa w Beskidy - na jednym z obrazów artystka umieściła napis :

„Gdybyś się był Panie Jezu w Beskidach urodził, gajdosze by Ci grywali, w kożuszku byś chodził”. Na obrazach nie brakowało scenek rodzajowych związanych z obrzędami beskidzkimi , podaniami i gawędami, m.in. Zuzanny Bujok. Obrazy na szkle Marii Gatnar-Guzy przeniosły w Beskidy wydarzenia biblijne (przykładem cykl 26 obrazów „Od Stworzenia Świata do Zmartwychwstania Pańskiego” w Ustroniu i stacje Drogi Krzyżowej w kościele św. Józefa w Istebnej na Mlaskawce). W swoim bogatym dorobku artystka miała jeden obraz, który był najmilszy Jej sercu - wizerunek Matki Boskiej w stroju góralskim z aureolą wzorowaną na koniakowskich koronkach.

Nestorka beskidzkiego malarstwa na szkle była laureatką wielu nagród i odznaczeń:

„Zasłużony Działacz Kultury”- odznaka przyznana przez Ministra Kultury w 2003 r., Złota Odznaka „Zasłużony dla Województwa Śląskiego” przyznana przez samorząd wojewódzki w 2009r., Nagroda Miasta Wisły w Dziedzinie Kultury i Sztuki „Trzy Smreki” (2012r.), odznaka Honorowa „Zasłużony dla Kultury Polskiej” przyznana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2017 r.

W ostatnich latach życia artystka mieszkała i była pod opieką rodziny w Rybniku Boguszowicach, tam zmarła i spoczęła na miejscowym cmentarzu.

Maria Gatnar-Guzy wniosła wielki wkład w rozwój i promowanie malarstwa na szkle, jednak, co wielokrotnie powtarzała, zajmowała się malowaniem obrazów nie dla nagród, ale z potrzeby serca. Już nigdy w słuchawce telefonu nie zabrzmi głos "Maryjki Gatnarowej" i pytanie: „Co tam słychać w moich Pielgrzymowicach?”.

Pani Mario, żegnamy i dziękujemy, pozostanie Pani z nami poprzez swoje obrazy.

Dyrekcja szkoły, nauczyciele

i  grono przyjaciół z Pielgrzymowic

 

m gatnar obrazy 001  m gatnar obrazy 002  m gatnar obrazy 003  m gatnar obrazy 004

   
© Szkoła Podstawowa im. K. Miarki w Pielgrzymowicach